5 Mart 2020 Perşembe

'Empati' kavramını ürettik; peki ya şimdi?


Nasreddin Hoca bir yaz gecesi damda yatarken, artık ne olduysa olmuş, damdan aşağı düşüvermiş.
Gürültü patırtı derken, Hoca’nın başına toplanmışlar. İçlerinden biri:
– Hocam, hâlin nicedir; ne yapalım, deyince:
– Tez, demiş, bana bir damdan düşen getirin. Hâlimden ancak o anlar!

Empati, son yıllarda fazlasıyla dile düşen bir kavram olsa da belli ki hoca zamanında da “hayata dahil olamayan” bir kavrammış ki, “halinden anlanması” için “kendisi gibi damdan düşen insan” talep ederek yüzyıllar sonrasına mesajını gönderivermiş. Empati, “ateş düştüğü yeri yakmaya devam ettiği” müddetçe zor ama, sosyal tekâmül devam ediyor.

Hem başkasının halinden anlamakta problem yaşıyoruz, hem de çoğu zaman birbirinden berbat hayatlarımızla bir başkasına ayar çekme sevdamızdan, başkasının nasıl ve ne şekilde yaşayacağına dair müdahil olmaktan geri durmuyoruz.
Nasreddin Hoca çarşıda dolaşırken gevezenin biri:
- "Efendi, az önce nar gibi kızarmış bir tepsi baklava götürdüler şuradan," demiş.
Hoca, hiç umursamadan mırıldanmış:
- "Bana ne?"
- "Ama,” demiş adam; “baklava tepsisini sizin eve götürdüler."
Hoca ters bir ifadeyle dönmüş adama:
- "E o zaman sana ne!!”
Klasik bir söylemdir; “herkes kendi evinin önünü süpürürse tüm şehir temiz olur” denir. Bu, hayatın birçok alanı için de geçerlidir aslında; herkes kendi hayatını kendisi için yaşanır kılarsa, herkes başkasının ne yaptığı ya da yapmadığı ile ilgilenmeden kendinden sorumlu olduğu bilinciyle yaşamaya çalışırsa hayat daha yaşanılır hale gelir kanaatindeyim.
Yüzyıllardır insanlık, kendine yani doymak bilmez açgözlülüğüne rağmen de olsa, yine kendi huzur ve mutluluğu için beşerî ve ilahi kaynaklı reçeteler sunmuş ve başarısız olmuş olsa da geleceğin temel noktada bu iki Nasrettin Hoca fıkrası üzerine şekilleneceğini düşünmekteyim.
Yani, kendini zor durumda olanın yerine koyup o yönde abartısız ve elinden geldiğince müdahil olan ama asla kimin ne olduğu, nasıl yaşadığı gibi unsurlarla ilgilenmeyip kendi hayatının ya da hayat modelinin “en …” olduğu sanrısıyla bunu kimseye dayatmaya çalışmama dengesini kuran bireylerden oluşan bir toplum…
Zor ama imkânsız değil…
Ah biraz empati olaydı…

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme